Lojistik Çalışanlarında Algılanan İş Yükü ile İş Performansı Arasındaki İlişkide Tükenmişliğin Aracı Rolü

Abstract

Uluslararası ticaretin genişlemesiyle birlikte, ürün ve hizmetlerin zamanında ve etkin şekilde ulaştırılmasını sağlayan lojistik faaliyetlerin önemi artmıştır (Manavgat ve Demirci, 2021, s. 1856). Bu süreçte lojistik sektörü, tedarik zincirinin sürekliliğini sağlaması, maliyetleri optimize etmesi ve ticari akışın verimliliğini artırması nedeniyle ülkelerin ekonomik yapılarında stratejik bir konuma yükselmiştir. Sektör aynı zamanda istihdam yaratma kapasitesi ve ekonomik büyümeye olan katkısıyla da hızla gelişen ve önem kazanan alanlar arasında yer almaktadır( Emirkadı ve Balcı, 2018, s. 123). Lojistik işletmelerinde iş yükü ve çalışma koşulları, çalışanların verimliliği üzerinde önemli etkilere sahiptir (Sunardi ve Utami, 2025, s. 1556). Güncel araştırmalar, lojistik ve taşımacılık sektörlerinde iş yükünün çalışan performansı üzerinde belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Kasnowo'nun Mojokerto'daki lojistik işletmeleri üzerine yaptığı çalışmanın bulgularına göre, iş yükü ve iş stresinin çalışan performansı üzerinde anlamlı etkileri bulunmaktadır. Bulgular, uygun şekilde yönetilen iş yükünün çalışan verimliliğini ve etkinliğini artırabildiğini; buna karşılık yüksek düzeyde iş stresinin ise performans kaybına yol açtığını ve iş kalitesini olumsuz etkilediğini ortaya koymaktadır (Kasnowo, 2026, s. 5343-5350). Performans ölçümleme ve değerlendirme süreci, örgütlerin ve bireylerin ne ölçüde etkin ve verimli olduklarını ortaya koyan temel göstergelerden biri olarak kabul edilmektedir (Kayabaşı, 2010, s. 144). İş performansı, örgüt başarısının en önemli belirleyicilerinden biri olarak ele almaktadır. Güncel çalışmalar performansı çıktı temelli bir sonuç olarak değerlendirmenin yanı sıra çalışanların sergilediği davranışlar, tutumlar ve örgütsel bağlılık gibi unsurları da kapsayan çok boyutlu bir yapı olarak tanımlamaktadır (Eliyana vd., 2019, s. 145). Artan rekabet ve değişen iş koşulları, çalışanların kendilerine verilen görevleri daha kısa sürede ve hatasız biçimde tamamlama zorunluluğunu beraberinde getirmektedir. Bu durum, çalışanların algıladığı iş yükünü artıran önemli bir faktör olarak değerlendirilmektedir (Tayfur ve Arslan, 2012, s. 148). Tükenmişlik ise özellikle yoğun insan etkileşimi gerektiren mesleklerde ortaya çıkmaktadır. Duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarı duygusunda azalma ile karakterize edilen psikolojik bir sendrom olarak tanımlanmaktadır (Maslach ve Zimbardo, 1982, s. 3). Bu kapsamda araştırmanın amacı, lojistik sektörü çalışanlarında algılanan iş yükü ile iş performansı arasındaki ilişkide tükenmişliğin aracılık rolünü incelemektir. Çalışmada, algılanan iş yükünün iş performansı üzerindeki etkisi analiz edilmekte ve tükenmişliğin bu ilişkideki dolaylı ve doğrudan etkileri aracılık modeli çerçevesinde değerlendirilmektedir. Araştırmada veriler; "Kişisel Bilgi Formu", "Algılanan İş Yükü Ölçeği", "Tükenmişlik Ölçeği" ve "İş Performansı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Kullanılan ölçme araçları, literatürde yaygın biçimde kullanılan ve geçerlik-güvenirliği kanıtlanmış ölçekler arasından seçilmiştir. Araştırmanın evrenini İstanbul ilinde faaliyet gösteren lojistik sektörü çalışanları oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğü, aracılık analizi (PROCESS Model 4) çerçevesinde önceden planlanan (a priori) güç analizi ile belirlenmiştir. Sürekli değişken yapısı dikkate alınarak dolaylı etkinin test edilmesinde Monte Carlo simülasyon yöntemi tercih edilmiştir. Analizde anlamlılık düzeyi 0,05, test gücü ise 0,95 olarak belirlenmiştir. Etki büyüklüğü varsayımları literatür temel alınarak a ve b yolları için orta düzey katsayılar (a=0,26; b=0,26) üzerinden oluşturulmuştur. Araştırmadan elde edilecek bulgular ile lojistik sektöründe çalışan performansını etkileyen psikolojik süreçlerin daha ayrıntılı biçimde anlaşılmasına katkı sağlanması beklenmektedir. Bu bulguların iş yükü yönetimi, tükenmişliğin azaltılması ve insan kaynakları uygulamalarının geliştirilmesine yönelik somut öneriler sunması da öngörülmektedir. Çalışma, iş yükü, tükenmişlik ve iş performansı arasındaki ilişkileri açıklayarak hem teorik çerçeveye hem de uygulama alanına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.International trade has expanded significantly, increasing the importance of logistics activities that ensure the timely and efficient delivery of goods and services (Manavgat & Demirci, 2021, p. 1856). In this process, the logistics sector has gained a strategic position within national economic structures due to its role in maintaining supply chain continuity, optimizing costs, and enhancing the efficiency of commercial flows. The sector is also among the rapidly growing and increasingly important fields because of its capacity to create employment and its contribution to economic growth (Emirkadı & Balcı, 2018, p. 123). In logistics enterprises, workload and working conditions have significant effects on employee productivity (Sunardi & Utami, 2025, p. 1556). Recent studies indicate that workload plays a decisive role in employee performance in the logistics and transportation sectors. Findings from Kasnowo's study on logistics companies in Mojokerto show that workload and job stress have significant effects on employee performance. The results reveal that well-managed workload can enhance employee efficiency and effectiveness, whereas high levels of job stress negatively affect performance and reduce work quality (Kasnowo, 2026, pp. 5343–5350). Performance measurement and evaluation are considered fundamental indicators that reveal the effectiveness and efficiency of both organizations and individuals (Kayabaşı, 2010, p. 144). Job performance is regarded as one of the most important determinants of organizational success. Recent studies conceptualize performance not only as an outcome-based result but also as a multidimensional construct that includes employee behaviors, attitudes, and organizational commitment (Eliyana et al., 2019, p. 145). Due to increasing competition and rapidly changing working conditions, employees are required to complete assigned tasks more quickly and accurately. This situation increases perceived workload, which is considered an important contributing factor (Tayfur & Arslan, 2012, p. 148). Burnout, on the other hand, commonly occurs in professions involving intensive human interaction. It is defined as a psychological syndrome characterized by emotional exhaustion, depersonalization, and reduced personal accomplishment (Maslach & Zimbardo, 1982, p. 3). Within this context, the aim of the study is to examine the mediating role of burnout in the relationship between perceived workload and job performance among employees in the logistics sector. The study analyzes the effect of perceived workload on job performance and evaluates the direct and indirect effects of burnout within a mediation model framework. Data were collected using a "Personal Information Form," the "Perceived Workload Scale," the "Burnout Scale," and the "Job Performance Scale." The measurement instruments used were selected from widely utilized scales in the literature with established validity and reliability. The population of the study consists of logistics sector employees operating in Istanbul. The sample size was determined through an a priori power analysis within the framework of mediation analysis (PROCESS Model 4). Considering the continuous nature of the variables, a Monte Carlo simulation approach was used to test the indirect effect. The significance level was set at 0.05, and statistical power was set at 0.95. Effect size assumptions were based on medium-level coefficients for paths a and b (a = 0.26; b = 0.26) in line with the literature. The findings of the study are expected to contribute to a deeper understanding of the psychological processes affecting employee performance in the logistics sector. It is also anticipated that the results will provide practical implications for workload management, burnout reduction, and the development of human resources practices. The study aims to contribute both to the theoretical framework and to practical applications by explaining the relationships among workload, burnout, and job performance.