Bıst100 ve Sektör Endeksleri ile Makro-Finansal Faktörler Arasındaki Eşbütünleşme İlişkisinin Kesirli Frekanslı Bootstrap Fourier Ardl Yaklaşımı İle İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, küresel piyasalardaki risk iştahı ve makroekonomik şokların Türkiye pay piyasası üzerindeki etkilerini BIST 100 genel endeksi ve sektörel alt endeksler (Banka, Mali, Sınai, Teknoloji) kapsamında incelemektir. Bu doğrultuda, 2000:08-2025:10 dönemi aylık verileri kullanılarak altın, gümüş, Brent petrol fiyatları, VIX endeksi ve USD/TRY döviz kurunun borsa üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Çalışmada, yapısal kırılmaları modelleyebilmek amacıyla güncel ekonometrik yöntemler kullanılmıştır. Serilerin durağanlık özellikleri ve asimetrik şok tepkileri Fourier Kantil Birim Kök Testi ile sınanırken, değişkenler arasındaki uzun ve kısa dönemli eşbütünleşme dinamikleri Kesirli Frekanslı Bootstrap Fourier ARDL yaklaşımı ile araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, VIX endeksi eşbütünleşmenin tespit edildiği endekslerde (BIST100, Banka, Mali ve Teknoloji) üzerinde uzun dönemde negatif bir etki yaratırken; döviz kurundaki artışların uzun dönemde borsayı pozitif etkilediği tespit edilmiştir. Altın fiyatları Bankacılık ve Teknoloji endekslerini uzun dönemde pozitif, gümüş ise negatif etkilemektedir. Kısa dönemde döviz şokları borsada satış baskısı yaratmakta ve şokların kalıcılığı asimetri sergilemektedir. Sonuçlar, piyasaların makro-finansal şoklara duyarlılığını doğrulamaktadır.

The aim of this study is to examine the effects of global risk appetite and macroeconomic shocks on the Turkish stock market within the scope of the BIST 100 general index and its sectoral sub-indices (Banking, Financial, Industrial, and Technology). Accordingly, the effects of gold, silver, and Brent oil prices, the VIX index, and the USD/TRY exchange rate are analyzed using monthly data for the 2000:08–2025:10 period. To model structural breaks, current econometric methods are employed: the stationarity and asymmetric shock responses of the series are tested with the Fourier Quantile Unit Root Test, while the short- and long-term cointegration dynamics are examined through the Fractional Frequency Bootstrap Fourier ARDL approach. The results show that the VIX index has a negative long-term effect on the indices where cointegration is detected (BIST 100, Banking, Financial, and Technology), whereas exchange rate increases affect the stock market positively in the long run. Gold prices positively affect the Banking and Technology indices in the long term, while silver affects them negatively. In the short term, exchange rate shocks create selling pressure, and the persistence of these shocks exhibits asymmetry. The findings confirm the sensitivity of these markets to macrofinancial shocks.