Lise kademesindeki üstün zekalı öğrencilerde empati, prososyallik, yaşamda uyum ve yaşam doyumunun incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, lise kademesindeki üstün zekalı öğrencilerin empati, prososyallik, yaşamda uyum ve yaşam doyumu düzeylerini değerlendirebilmektir. Araştırmanın alt amaçlarında ise empati, prososyallik, yaşamda uyum ve yaşam doyumunun demografik değişkenlere dayalı karşılaştırılması yer almaktadır. Bu doğrultuda, araştırmanın modelinin kurgulanmasında ilişkisel tarama modeli temel alınmıştır. Araştırmanın evrenini, İstanbul ve Kocaeli illerinde lise kademesinde öğrenim gören üstün zekalı öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklem grubu ise amaçlı örnekleme ile seçilen ve araştırmaya katılmak için gönüllü olan 188 öğrenciden meydana gelmektedir. Araştırma verileri; Kişisel Bilgi Formu, Adolesanlarda Empati ve Sempati Kurma Ölçeği, Ergen Prososyallik Ölçeği, Yaşamda Uyum Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bu doğrultuda, araştırmada nicel tipte veriler toplanmıştır. Toplanan verilerin analizinde, SPSS-28 paket programı kullanılmıştır. Bu eksende frekans ve yüzde analizi, tanımlayıcı istatistikler, normallik analizleri, bağımsız gruplar t testi, ANOVA ve pearson korelasyon analizi gibi analizler yapılmıştır. Araştırma sonunda, lise kademesindeki üstün zekalı öğrencilerin empati ve prososyallik düzeylerinde kız öğrencilerin erkek öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksek puan aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak sınıf düzeyi, kardeş sayısı, aile gelir durumu, anne öğrenim durumu ve baba öğrenim durumuna göre anlamlı bir bulgu elde edilememiştir. Ayrıca, yaşamda uyum düzeyinde cinsiyet, sınıf düzeyi, kardeş sayısı, aile gelir durumu, anne öğrenim durumu ve baba öğrenim durumuna göre anlamlı sonuçlara ulaşılamamıştır. Katılımcı öğrencilerin yaşam doyumu düzeylerinde, aile gelir durumu iyi olan öğrencilerin aile gelir durumu kötü ve orta olan öğrencilerden anlamlı düzeyde yüksek puan aldığı sonucu tespit edilmiştir. Fakat cinsiyet, sınıf düzeyi, kardeş sayısı, anne öğrenim durumu ve baba öğrenim durumu değişkenlerine göre anlamlı bir sonuç belirlenememiştir. Buna ek olarak, lise kademesindeki üstün zekalı öğrencilerin empati, prososyallik, yaşamda uyum ve yaşam doyumu düzeyleri arasında pozitif yönde ve anlamlı düzeyde korelasyonel ilişki olduğu sonucu elde edilmiştir.

The primary objective of this study is to assess the empathy, prosociality, life adjustment, and life satisfaction levels of gifted students in high school. The sub-objectives of the study include comparing empathy, prosociality, life adjustment, and life satisfaction based on demographic variables. Therefore, the correlational screening model was used in constructing the research model. The research population consisted of gifted students attending high schools in Istanbul and Kocaeli. The sample group consisted of 188 students who were selected through purposive sampling and volunteered to participate in the study. Research data were collected using a Personal Information Form, the Adolescent Empathy and Sympathy Scale, the Adolescent Prosociality Scale, the Life Adjustment Scale, and the Life Satisfaction Scale. Quantitative data were collected in the study. The SPSS-28 software package was used to analyze the collected data. Analyses such as frequency and percentage analysis, descriptive statistics, normality analyses, independent groups t-test, ANOVA, and Pearson correlation analysis were conducted on this axis. The study concluded that female students scored significantly higher than male students in terms of empathy and prosociality among gifted high school students. However, no significant findings were found regarding grade level, number of siblings, family income, mother's education level, or father's education level. Furthermore, no significant findings were found regarding life adjustment based on gender, grade level, number of siblings, family income, mother's education level, or father's education level. Regarding the participant students' life satisfaction, it was found that students with high-income families scored significantly higher than students with low and moderate incomes. However, no significant results were found regarding gender, grade level, number of siblings, mother's education level, or father's education level. In addition, a positive and significant correlation was found between the empathy, prosociality, life adjustment, and life satisfaction levels of gifted high school students.