Proaktif Kişilik ve Bireysel Siber Güvenliğin Tekno-Stres Üzerindeki Etkisi: Havacılık Sektörü Çalışanlarına Yönelik Bir Araştırma

Abstract

Bu araştırma, havacılık sektörü çalışanlarının proaktif kişilik özellikleri ile bireysel siber güvenlik davranışlarının tekno-stres düzeyleri ile ilişkisini ve yordayıcı rollerini incelemeyi amaçlamaktadır. Dijitalleşmenin hızla yaygınlaştığı günümüz iş ortamlarında, çalışanların teknolojiye bağlı stres faktörlerine verdikleri tepkiler giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu bağlamda çalışmada, bireysel düzeydeki kişilik özellikleri ile siber güvenlik davranışlarının tekno-stres ile anlamlı biçimde ilişkili olup olmadığı ele alınmıştır. Araştırma nicel yöntemle yürütülmüş olup, Türkiye’de havacılık sektöründe görev yapan 387 çalışandan anket tekniğiyle veri toplanmıştır. Elde edilen veriler; korelasyon analizi, bağımsız örneklem t-testi, grup karşılaştırma testleri ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular, proaktif kişiliğin tekno-stres ile negatif yönlü, bireysel siber güvenlik davranışlarının ise pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler sergilediğini ve her iki değişkenin tekno-stresin anlamlı yordayıcıları olduğunu göstermektedir. Ayrıca demografik değişkenlere göre yapılan karşılaştırmalarda cinsiyet, medeni durum, statü, yaş, eğitim düzeyi ve kıdem açısından bazı araştırma değişkenlerinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, çalışan refahını artırmak isteyen örgütlerin proaktif kişilik özelliklerini destekleyen uygulamalar geliştirmelerinin ve siber güvenlik eğitimlerini stres yönetimiyle birlikte ele almalarının yararlı olabileceğine işaret etmektedir.This study aims to examine the relationships between proactive personality traits and individual cybersecurity behaviors and technostress levels, as well as their predictive roles, among employees in the aviation sector. In today’s rapidly digitalizing work environments, employees’ responses to technology-related stressors have become increasingly important. Within this context, the study investigates whether individual-level personality traits and cybersecurity behaviors are significantly associated with technostress. The research was conducted using a quantitative method, and data were collected through a questionnaire from 387 employees working in the aviation sector in Türkiye. The data were analyzed using correlation analysis, independent samples t-test, group comparison tests, and multiple linear regression analysis. The findings indicate that proactive personality is negatively associated with technostress, whereas individual cybersecurity behaviors are positively associated with technostress; both variables are significant predictors of technostress. In addition, comparisons based on demographic variables revealed significant differences in some research variables according to gender, marital status, occupational status, age, education level, and tenure. The results suggest that organizations seeking to enhance employee well-being may benefit from developing practices that support proactive personality traits and integrating cybersecurity training with stress management.