Afet Lojistiğinde Yapay Zeka Uygulamaları

Abstract

Kaynağı insan, doğa ve teknoloji temelli olmakla birlikte afetler, istenilen doğruluk ve hassasiyette yer ve zaman öngörüsü yapılamayan olaylardır. Afetlerin yarattığı tahribat sosyal, ekonomik ve fiziki olmak üzere üç temel sınıfa ayrılmaktadır. Afetlerin yarattığı tahribatın önemli bir kısmının telafisinin mümkün olmamaktadır. Telafisi belli ölçüde mümkün olan hasarlar içinse; önemli kaynak gereksinimin yanında, uzun zaman dilimi gerekmektedir. Afet yönetiminde temel hedef; afetlerin neden olabileceği kayıp ve hasarın minimum seviyede tutulmasıdır. Afet yönetimin başarısı ve etkinliğinde; afet lojistiğinin yeri ve önemi yadsınamaz. Afet lojistiği, bir dizi bir biriyle yakın ilişkiye sahip alt süreçlerden oluşmaktadır. Planlama, karar verme ve iletişim süreçleri; afet lojistiğinin başarısını etkileyen önemli başlıklar arasında yer almaktadır. Afet lojistiğinde, belirtilen alanlar dahil olmak üzere; bir dizi alanda dinamik yapıya sahip ve önem derecesi yüksek problemler ortaya çıkmaktadır. İlgili problemlere hızlı çözüm bulunması gerekmektedir. Afet lojistiğindeki etkinliğin artırılmasında; planlama ve karar alma süreçlerinin hız ve doğruluk önemli parametreler arasında yer almaktadır. Bir diğer önemli parametre ise; ilgili süreçlerin tamamında optimum çözümün tespiti ve uygulanması gelmektedir. Afet lojistiğinde, operasyonun gerçekleştiği ortamın temel özelikler arasında dinamizm ve yüksek belirsizlik gelmektedir. Afet lojistiğinde etkinliğin artırılması, afet sürecinde yaşanan acıların hızlıca hafifletilmesi ve afetin yarattığı geri dönüşümü mümkün olmayan zararların minimum seviyede tutulmasında; veriye ulaşım ve veri analizi büyük önem taşımaktadır. Afet lojistiğinde, yapay zeka kullanımı araştırmacıların dikkatini yakın zamanda çeken konu başlıkları arasında yer almaktadır. Bu çerçevede, yapay zeka uygulamalarının afet lojistiğindeki kullanım alanlarının genişlediği görülmektedir. Afet lojistiğinde görülen temel değişimin nedenleri arasında; yapay zeka uygulamalarının afet lojistiğinde genişleyen kullanımı önemli nedenler arasında yer almaktadır. Araştırmacıların dikkatinin yoğunlaştığı alanlarda bir tanesi de; yapay zekanın afet lojistiğindeki, uygulama alanları olmuştur. Var olan çalışmada, afet lojistiğindeki yapay zeka uygulamalarının detaylı incelenmesi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, yapay zekanın afet lojistiğindeki uygulamaları ile ilgili yapılan çalışmalar incelenmiştir. Çalışmada kullanılan yöntem, literatür taramasıdır. Çalışmanın amacı, literatürde afet lojistiğindeki yapay zeka uygulamaları konusunda çıkarımlarda bulunmaktır. Afet lojistiğinde yapay zeka uygulamaları konusunda boşlukların tespiti, olası araştırma konularının ortaya konulması ve yapılan araştırmalara yeni yorumlarının getirilmesi çalışmanın hedefleri arasında yer almaktadır.