Türkiye'deki finansal kapsayıcılığın parasal aktarım mekanizmasına etkileri üzerine bir araştırma

Abstract

Küreselleşme ve teknolojik gelişmelerin finansal sektördeki etkileri, ülkelerin ekonomik yapılarında önemli değişiklikler oluştururken, bu değişimlerin en derin izleri finansal kapsayıcılık kavramında görünmektedir. Finansal kapsayıcılık, bireylerin ve işletmelerin uygun maliyetli ve güvenilir finansal ürünlere erişimini sağlayarak, sosyal adaletin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir ekonomik büyümenin desteklenmesi açısından kritik bir mekanizma olarak öne çıkmaktadır. Türkiye özelinde, özellikle düşük gelirli grupların finansal hizmetlere erişiminin artırılması, ekonomik kırılganlıkların azaltılması ve makroekonomik istikrarın güçlendirilmesi amacıyla geliştirilecek politikalar açısından stratejik öneme sahiptir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'deki finansal kapsayıcılığın parasal aktarım mekanizması üzerindeki etkilerini derinlemesine inceleyerek, kapsayıcı bir finansal yapının para politikasının etkinliği üzerindeki rolünü ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, 2007-2024 dönemini kapsayan çalışmada iller, bölgeler ve ülke düzeyinde Finansal Kapsayıcılık Endeksi (TFKE) oluşturulmuş; ardından söz konusu endeksin enflasyon, döviz kuru, faiz oranları ve konut fiyatları gibi makroekonomik değişkenlerle olan ilişkisi ARDL ve FMOLS yöntemleri aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, finansal kapsayıcılığın enflasyonu azaltmak suretiyle para politikasının etkinliğini artırdığını ortaya koymaktadır. Finansal kapsayıcılığın artırılması, yalnızca günümüzün ekonomik sorunlarına çözüm sunmakla kalmayıp, aynı zamanda gelecekte karşılaşılması muhtemel yapısal risklere karşı daha dirençli bir ekonomi inşa edilmesine olanak tanımaktadır. Bu bağlamda, finansal kapsayıcılığın parasal aktarım mekanizmasının etkinliği üzerindeki rolü yalnızca bir araştırma konusu değil, aynı zamanda sürdürülebilir kalkınma ve küresel refah açısından da stratejik bir zorunluluk niteliği taşımaktadır.The effects of globalization and technological advancements on the financial sector have led to significant transformations in the economic structures of countries, with some of the most profound reflections observed in the concept of financial inclusion. Financial inclusion, by ensuring affordable and reliable access to financial products and services for individuals and businesses, emerges as a key mechanism for promoting social justice and fostering sustainable economic growth. In the case of Türkiye, enhancing access to financial services—particularly for low-income groups—holds strategic importance in reducing economic vulnerabilities and strengthening macroeconomic resilience. The primary objective of this study is to examine the effects of financial inclusion on the monetary transmission mechanism in Türkiye, and thereby to understand the potential role of an inclusive financial system in enhancing the effectiveness of monetary policy. To this end, a Financial Inclusion Index (TFKE) was constructed at the provincial, regional, and national levels for the period between 2007 and 2024. The relationship between this index and key macroeconomic variables—such as inflation, exchange rate, interest rates, and housing prices—was analyzed using ARDL and FMOLS methods. The empirical findings indicate that financial inclusion enhances the effectiveness of monetary policy primarily by contributing to lower inflation. Improving financial inclusion not only helps address present-day economic challenges but also enables the construction of a more resilient economy against potential future structural risks. In this context, the role of financial inclusion in the functioning of the monetary transmission mechanism should not merely be considered an academic issue, but rather a strategic necessity for sustainable development and global welfare.