Suriye kimliğinin inşası: Baas sonrası dönem

Abstract

Günümüzde kimlik, modern devletin inşasında temel bir unsur olarak kabul edilmektedir; zira devlete istikrar kazandırır, kurumlarının birliğini güçlendirir ve toplumsal bütünlüğü destekler. Kimlik, bireyler ve gruplar arasındaki ilişkileri düzenleyen bir bağ işlevi görmekte ve toplumun farklı bileşenleri arasındaki etkileşimi şekillendirmektedir. Açık ve ortak bir kimliğin varlığı, ulusal aidiyet duygusunun pekişmesine ve vatandaşlık bilincinin güçlenmesine olanak tanır. Ayrıca, kimlik, sosyal ve siyasi çatışmaların anlaşılmasında, toplumsal dinamiklerin analiz edilmesinde merkezi bir araç olarak rol oynar. Bu nedenle, kimliğin önemi ve işlevi, modern devletin yapısını anlamak ve sürdürülebilirliğini sağlamak için akademik çalışmalar açısından vazgeçilmez bir kavramdır. Suriye devleti, I. Dünya Savaşı sonrasında, Prens Faysal'ın önderliğinde bağımsız bir Arap devleti kurma çabası olarak ilan edilen Suriye Krallığı ile kurulmuştur. Ancak bu siyasi proje, Sykes-Picot Anlaşması çerçevesinde Fransız sömürge müdahalesi nedeniyle kısa sürede sona ermiş, bağımsız ve tam teşekküllü bir Suriye devletinin kurulmasını engellemiştir. Fransız sömürge politikaları, "böl-yönet" stratejisiyle ulusal yapıyı zayıflatmış, azınlıkları destekleyerek iç bölünmeleri derinleştirmiştir. Bu politikalar, ulusal bütünlüğün zayıflamasına ve toplum içinde çatışan, çoklu kimliklerin ortaya çıkmasına yol açmış, sonraki dönemlerde istikrarlı ve birleşik bir ulusal devlet inşa etme çabalarını zorlaştırmıştır. Fransız sömürge yönetiminin sona ermesinin ardından, Suriye uzun bir askerî darbeler ve siyasi kaos dönemi yaşamış; bu durum devletin istikrarını zayıflatmış ve iktidar mücadelelerini artırmıştır. Baas Partisi'nin iktidara gelmesiyle Arap milliyetçi kimliği devletin resmi referansı olarak benimsenmiş, Hafız Esad ise parti içindeki kontrolü güçlendirerek iç siyasette baskıcı politikalar uygulamış ve dış ilişkilerde devletin istikrarını bölgesel ve uluslararası düzeyde güvence altına almak için pragmatik bir yaklaşım izlemiştir. Beşşar Esad'ın iktidara gelmesiyle, sistemde köklü reformlar gerçekleştirilememiş; baskıcı yapılar devam etmiş, güvenlik önlemleri ve mezhep temelli eğilimler artmış ve bu durum iç krizlerin derinleşmesine yol açmıştır. Bu koşullar, yaklaşık on dört yıl süren Suriye Devrimi'nin patlak vermesine ve yerel, bölgesel ve uluslararası aktörlerin müdahalesine yol açmıştır. Bu süreç, ulusal aidiyetten uzak çoklu alt kimlik çatışmalarının varlığını ve giderek artışını ortaya koymuştur. 2024 sonlarında rejimin çöküşü ve geçiş döneminin başlamasıyla birlikte, bu alt kimlikleri bütünleştirip kültürel ve toplumsal çeşitliliğin kaynağı haline getirecek kapsayıcı bir Suriye kimliğinin yeniden inşası gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu sayede kimliklerin çatışma ve bölünmelere dönüştürülmesinin önüne geçilerek ulusal birliğin güçlendirilmesi ve devletin uzun vadeli istikrarının sağlanması mümkün olacaktır.

Today, identity is considered a fundamental element in the construction of the modern state, as it provides stability, strengthens the unity of institutions, and supports social cohesion. Identity functions as a binding link that regulates relationships between individuals and groups and shapes interactions among the various components of society. The presence of a clear and shared identity facilitates the consolidation of national belonging and the reinforcement of citizenship awareness. Furthermore, identity serves as a central tool for understanding social and political conflicts and analyzing societal dynamics. Therefore, its significance and function are indispensable in academic studies aimed at understanding the structure of the modern state and ensuring its sustainability. The Syrian state was established after World War I, with the declaration of the Kingdom of Syria under the leadership of Prince Faisal as an effort to form an independent Arab state. However, this political project was quickly halted due to French colonial intervention under the Sykes-Picot Agreement, preventing the establishment of a fully sovereign Syrian state. French colonial policies, following a "divide and rule" strategy, weakened the national structure, supported minorities, and deepened internal divisions. These policies contributed to the fragmentation of national unity and the emergence of competing multiple identities within society, complicating subsequent efforts to build a stable and unified national state. Following the end of French colonial rule, Syria experienced a prolonged period of military coups and political chaos, which weakened state stability and intensified power struggles. With the rise of the Baath Party, Arab nationalist identity was adopted as the official reference of the state. Hafez al-Assad consolidated party control, implemented repressive domestic policies, and pursued a pragmatic approach in foreign relations to secure the state's stability regionally and internationally. Under Bashar al-Assad, no substantial reforms were carried out; repressive structures persisted, security measures tightened, and sectarian tendencies increased, exacerbating internal crises.These conditions set the stage for the outbreak of the Syrian Revolution, which lasted approximately fourteen years and involved local, regional, and international actors, revealing over the long years of war the existence and intensification of conflicts among multiple sub-identities, often detached from national affiliation. By the end of 2024, with the collapse of the regime and the onset of the transitional phase, it became imperative to rebuild a comprehensive Syrian identity that integrates these secondary identities and transforms them into a source of cultural and social diversity, rather than allowing them to become instruments of division and conflict, thereby ensuring national unity and long-term state stability.