Refah Devletleri Bağlamında Çocuk Koruma Hizmetleri: Türkiye ve Almanya Örneklemi Üzerinden Bir Karşılaştırma

Abstract

Amaç: Çocuk koruma sisteminin müdahale hizmetlerinden biri olan “korunmaya ihtiyacı olan çocuklar” çocuk refahının önemli bir alanını oluşturmaktadır. Bu araştırmada refah rejimleri bağlamında korunmaya ihtiyacı olan çocuklara yönelik uygulanan kurum bakımı, evlat edinme/koruyucu ailelik ve aile yanında bakım hizmetlerinin Türkiye ve Almanya örneklemi üzerinden karşılaştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Doküman incelemesi yöntemiyle elde edilen veriler 2010–2025 dönemini kapsayacak şekilde kurum bakımı hizmetleri, koruyucu aile hizmetleri, evlat edinme hizmetleri ve aile yanında bakım/ebeveyn destekleri olmak üzere 4 başlık altında ele alınmıştır. Bulgular: Araştırma neticesinde; Türkiye ve Almanya’nın çocuk koruma politikalarının aileye yönelik hizmet yaklaşımına yakın olması yönüyle benzerlik gösterdiği görülmüştür. Bununla birlikte son yıllarda Türkiye’de devlet politikalarının etkisiyle kurum bakımındaki çocuk sayısında azalma yaşanırken, Almanya’da kurum bakımından yararlanan çocuk sayısında artış yaşandığı saptanmıştır. Sonuç: Bu bağlamda çocuk koruma hizmetlerinin yönetsel ve normatif boyutları da dikkate alınarak kurumsal kapasitenin güçlendirilmesi hak temelli çocuk hizmetlerinin sunumunu destekleyecektir. Bu çalışma, çocuk koruma alanındaki refah rejimi tartışmalarına somut bir karşılaştırma zemini sağlayarak, gelecekte yapılacak saha araştırmaları için de kullanılabilir bir kurumsal çerçeve sunmaktadır.

Aim: Children in need of protection, as one of the intervention services within the child protection system, constitute a significant area of child welfare. This study aims to compare institutional care, adoption/foster care, and family-based care services provided for children in need of protection within the context of welfare regimes, using the cases of Türkiye and Germany. Method: The data obtained through document analysis were examined under four categories covering the period between 2010 and 2025: institutional care services, foster care services, adoption services, and family-based care/parental support services. Findings: The findings indicate that the child protection policies of Türkiye and Germany show similarities in terms of their orientation toward family-centered service approaches. However, in recent years, the number of children in institutional care has decreased in Türkiye due to state policies, whereas the number of children benefiting from institutional care has increased in Germany. Conclusion: In this context, strengthening institutional capacity, while also considering the administrative and normative dimensions of child protection services, will support the provision of rights-based child welfare services. By providing a concrete basis for comparison within welfare regime discussions in the field of child protection, this study also offers an institutional framework that may be utilized in future field research.