Uluslararası Karadeniz ve Hazar Havzası Ülkeleri Sempozyumu: Karadeniz ve Hazar Havzasında İstikrar Arayışları (15 Ekim 2025): Özetler ve Bildiriler

Abstract

BAŞKAN’IN ÖNSÖZÜ

Karadeniz ve Hazar Havzası, günümüz uluslararası sisteminde stratejik rekabetin, ekonomik iş birliği arayışlarının ve güvenlik tartışmalarının en yoğun biçimde kesiştiği bölgelerden biri olarak öne çıkmaktadır. Enerji kaynakları, ulaştırma koridorları, ticaret yolları, güvenlik dengeleri ve tarihsel bağlar bakımından son derece önemli bir konuma sahip olan bu havza, yalnızca bölge ülkelerinin değil, küresel aktörlerin de yakından takip ettiği bir jeopolitik alan niteliğindedir. Karadeniz’de güvenlik mimarisinin dönüşümü, Hazar çevresinde enerji ve ulaştırma hatlarının artan önemi, Kafkasya’daki siyasal değişimler, göç hareketleri, bölgesel krizler ve yeni iş birliği arayışları; bu alanın çok yönlü biçimde ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Türkiye ise tarihsel derinliği, coğrafi konumu, Karadeniz’e kıyıdaş kimliği, Hazar Havzası ve Türk dünyasıyla geliştirdiği ilişkiler ve enerji-ulaştırma projelerindeki merkezi rolü itibarıyla bu havzanın doğal ve etkin aktörlerinden biridir. Bu bağlamda Karadeniz ve Hazar Havzası’nı anlamak, yalnızca güncel gelişmeleri takip etmek değil; aynı zamanda geleceğin bölgesel düzenini, istikrar arayışlarını ve ortak kalkınma imkânlarını değerlendirmek anlamına gelmektedir. İstanbul Gelişim Üniversitesi olarak, yalnızca eğitim-öğretim faaliyetleriyle değil, aynı zamanda bilimsel araştırmaları, uluslararası akademik iş birliklerini ve bölgesel meseleleri ele alan entelektüel platformları destekleyen bir yükseköğretim kurumu olmayı önemsiyoruz. Bu anlayış doğrultusunda düzenlenen Uluslararası Karadeniz ve Hazar Havzası Ülkeleri Sempozyumu, bölgesel gelişmelerin akademik bir zeminde tartışılmasına imkân sağlayan değerli bir bilimsel etkinlik olmuştur. 15 Ekim 2025 tarihinde İstanbul Gelişim Üniversitesi’nde gerçekleştirilen sempozyum, İstanbul Gelişim Üniversitesi Siyasal ve Sosyal Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından, İstanbul Gelişim Üniversitesi ev sahipliğinde ve İstanbul Beykent Üniversitesi iş birliğiyle düzenlenmiştir. Sempozyum; Karadeniz ve Hazar Havzası’nda istikrar, güvenlik, siyaset, ekonomi, toplum, kültür, göç, demokratikleşme, insan hakları ve bölgesel iş birliği gibi birçok konuyu farklı yönleriyle ele alarak önemli bir akademik birikim ortaya koymuştur. Elinizdeki bildiri kitabı ise sempozyumda sunulan çalışmaların kalıcı bir bilimsel kayda dönüşmesi bakımından ayrıca kıymetlidir. Bu eser, yalnızca sempozyumun akademik çıktısı değil; aynı zamanda Karadeniz ve Hazar Havzası üzerine yürütülen tartışmalara katkı sunacak, araştırmacılar, öğrenciler, uzmanlar ve politika yapıcılar için başvurulabilecek önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bu vesileyle, sempozyumun gerçekleştirilmesinde emeği bulunan İstanbul Gelişim Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Bahri ŞAHİN’e, İstanbul Beykent Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanı Dr. Erkan ÇELİK’e, İstanbul Beykent Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Volkan ÖNGEL’e, İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kenan AYDIN’a, sempozyumun akademik koordinasyonunu üstlenen Prof. Dr. Şenol DURGUN’a, Doç. Dr. Kemal OLÇAR’a ve Dr. Öğr. Üyesi Emre GÜNDOĞDU’ya teşekkür ederim. Ayrıca İGÜSAM’a, İstanbul Beykent Üniversitesi’ne, düzenleme kuruluna, sekretaryaya, idari ve akademik süreçlerde görev alan tüm çalışma arkadaşlarımıza ve bilimsel katkılarıyla sempozyumu zenginleştiren tüm katılımcılara şükranlarımı sunarım.

Abdülkadir GAYRETLİ İstanbul Gelişim Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanı

&

PRESIDENT’S PREFACE

The Black Sea and Caspian Basin stands out as one of the regions where strategic competition, economic cooperation initiatives, and security debates most intensely intersect in the contemporary international system. With its energy resources, transportation corridors, trade routes, security balances, and historical ties, this basin constitutes a geopolitical space closely followed not only by the countries of the region, but also by global actors. The transformation of the security architecture in the Black Sea, the growing importance of energy and transportation routes around the Caspian, political changes in the Caucasus, migration movements, regional crises, and new quests for cooperation all make it necessary to examine this area from a multidimensional perspective. Türkiye, with its historical depth, geographical position, identity as a Black Sea littoral state, relations with the Caspian Basin and the Turkic world, and central role in energy and transportation projects, is one of the natural and active actors of this basin. In this context, understanding the Black Sea and Caspian Basin means not only following current developments, but also assessing the future regional order, searches for stability, and opportunities for common development. As Istanbul Gelisim University, we attach importance not only to education and teaching activities, but also to being a higher education institution that supports scientific research, international academic cooperation, and intellectual platforms addressing regional issues. In line with this understanding, the International Symposium on the Countries of the Black Sea and Caspian Basin has been a valuable scientific event that enabled regional developments to be discussed on an academic basis. The symposium, held at Istanbul Gelisim University on 15 October 2025, was organized by the Istanbul Gelisim University Political and Social Research Application and Research Center, hosted by Istanbul Gelisim University, and held in cooperation with Istanbul Beykent University. By addressing numerous issues such as stability, security, politics, economy, society, culture, migration, democratization, human rights, and regional cooperation in the Black Sea and Caspian Basin from different perspectives, the symposium produced a significant academic accumulation. This proceedings book is also valuable in that it transforms the studies presented at the symposium into a permanent scientific record. This work is not only an academic output of the symposium, but also an important reference source for researchers, students, experts, and policymakers who are interested in discussions on the Black Sea and Caspian Basin. On this occasion, I would like to express my gratitude to Prof. Dr. Bahri ŞAHİN, Rector of Istanbul Gelisim University; Dr. Erkan ÇELİK, Chairman of the Board of Trustees of Istanbul Beykent University; Prof. Dr. Volkan ÖNGEL, Rector of Istanbul Beykent University; Prof. Dr. Kenan AYDIN, Dean of the Faculty of Economics, Administrative and Social Sciences; and the academic coordinators of the symposium, Prof. Dr. Şenol DURGUN, Assoc. Prof. Dr. Kemal OLÇAR, and Asst. Prof. Dr. Emre GÜNDOĞDU. I would also like to extend my sincere thanks to IGUSAM, Istanbul Beykent University, the organizing committee, the secretariat, all colleagues who contributed to the administrative and academic processes, and all participants who enriched the symposium with their scientific contributions.

Abdülkadir GAYRETLİ Istanbul Gelisim University Chairman of the Board of Trustees